{"id":2444,"date":"2015-03-20T07:09:41","date_gmt":"2015-03-20T07:09:41","guid":{"rendered":"http:\/\/demo.themegrill.com\/colormag\/?p=46"},"modified":"2015-03-20T07:09:41","modified_gmt":"2015-03-20T07:09:41","slug":"thai-fried-noodle","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bilogtek.com\/?p=2444","title":{"rendered":"Bubonik (h\u0131yarc\u0131kl\u0131) veba nedir,Bubonik veba  ABD&#8217;de g\u00f6r\u00fcld\u00fc"},"content":{"rendered":"<p>Mo\u011folistan&#8217;da iki ki\u015fide tespit edilen &#8220;<strong>bubonik<\/strong>&#8221; T\u00fcrk\u00e7esiyle &#8220;<strong>h\u0131yarc\u0131kl\u0131<\/strong>&#8221;\u00a0<strong>veba<\/strong>\u00a0bu kez \u00c7in&#8217;in kuzeyindeki \u0130\u00e7 Mo\u011folistan B\u00f6lgesi&#8217;nde bir ki\u015fide daha tespit edildi.<\/p>\n<p>Tarihin en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl salg\u0131nlar\u0131ndan biri &#8220;Kara Veba&#8221; salg\u0131n\u0131na neden olan &#8220;h\u0131yarc\u0131kl\u0131 veba&#8221; Pekin&#8217;in kuzeybat\u0131s\u0131nda yer alan Bayannur kentinde bir \u00e7ift\u00e7ide g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Yetkililer veba alarm seviyesini bir \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131kard\u0131. Bubonik veba ilk olarak temmuz ay\u0131 ba\u015f\u0131nda Mo\u011folistan&#8217;\u0131n bat\u0131s\u0131ndaki Hovd eyaletinde da\u011f s\u0131\u00e7an\u0131 yiyen iki karde\u015fte g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p>Yeni tespit edilen h\u0131yarc\u0131kl\u0131 veba vakas\u0131n\u0131n da Mo\u011folistan&#8217;\u0131 ziyaret edip Bayannur kentine d\u00f6nen bir \u00e7ift\u00e7ide g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtiliyor. Bayannur Belediyesi yetkilileri, \u015fehirde veban\u0131n yay\u0131lma riskinin y\u00fcksek oldu\u011fu uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n<p><strong>ABD&#8217;DE DE G\u00d6R\u00dcLD\u00dc\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Amerika Birle\u015fik Devletleri&#8217;nin Colorado eyaletinde 11 Temmuz tarihinde bir sincapta h\u0131yarc\u0131kl\u0131 vebaya rastland\u0131\u011f\u0131 bildirildi.<\/p>\n<p>Tarihte Kara \u00d6l\u00fcm olarak adland\u0131r\u0131lan bu hastal\u0131\u011f\u0131n kontrol\u00fc i\u00e7in ABD&#8217;li sa\u011fl\u0131k yetkilileri \u00f6nlem uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n<p><strong>BUBON\u0130K VEBA NED\u0130R?<\/strong><\/p>\n<p>Veba, Yersinia pestis isimli bakteri taraf\u0131ndan meydana getirilen, \u00f6ncelikle vah\u015fi kemirgenleri etkileyen, insanlara ve di\u011fer hayvanlara pirelerle yay\u0131lan, bula\u015f\u0131c\u0131 ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir hastal\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>Bubonik veba, veban\u0131n en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen formudur. Orta \u00e7a\u011f Avrupa\u2019s\u0131nda \u2018Kara \u00d6l\u00fcm\u2019 olarak bilinirdi. Pirenin \u0131s\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve bakterilerin v\u00fccuda girdi\u011fi yere en yak\u0131n lenf bezlerinde a\u011fr\u0131l\u0131 \u015fi\u015fme ve iltihaplanma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\n\u0130leri d\u00f6nemlerde iltihapl\u0131 lenf nodlar\u0131 a\u00e7\u0131larak ak\u0131ntl\u0131 hal al\u0131r. Tedaviye hemen ba\u015flanmazsa bakteri v\u00fccudun her yerine yay\u0131larak akci\u011fer ve septisemik forma d\u00f6n\u00fc\u015febilir.<\/p>\n<p><strong>BUBON\u0130K VEBA NASIL BULA\u015eIR?<\/strong><\/p>\n<p>Veba bakterisi insanlara, pire \u0131s\u0131rmas\u0131yla (bubonik= h\u0131yarc\u0131kl\u0131 form), kontamine s\u0131v\u0131 veya dokularla do\u011frudan temasla ( bubonik\/h\u0131yarc\u0131kl\u0131 ve septisemik form), veba zat\u00fcrresi olan ki\u015finin \u00f6ks\u00fcrme esnas\u0131nda havaya att\u0131\u011f\u0131 damlac\u0131klar\u0131n sa\u011flam ki\u015filer taraf\u0131ndan solunum yoluyla al\u0131nmas\u0131yla (pn\u00f6monik form) bula\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Damlac\u0131klarla bula\u015fma insanlar aras\u0131nda bakterinin en h\u0131zl\u0131 yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yoldur. Nadiren enfekte materyalin sindirim yoluyla al\u0131nmas\u0131 ile de bula\u015f\u0131r. Son y\u0131llarda bildirilen kedilerden sahiplerine ve veterinerlere veba bula\u015fmas\u0131 yine damlac\u0131klarla meydana gelmektedir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-635\" src=\"https:\/\/www.bilogtek.com\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/FWsWuvU_fUGv6Ri6KQaDag-300x212.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"212\" \/><\/p>\n<div class=\"img-wrapper img-wrapper--wide\"><span class=\"img-wrapper-desc\">Veba salg\u0131n\u0131 kurbanlar\u0131 i\u00e7in ge\u00e7ici hastane, Hong Kong, 1894<\/span><\/div>\n<p><strong>TEDAV\u0130S\u0130 VE KORUNMA YOLLARI<\/strong><\/p>\n<p>Hastan\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fc, klini\u011fi, kan tahlilleri ve lenf bezi biyopsisi ile tan\u0131 konur. Ciddi komplikasyonlar\u0131n ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn engellenebilmesi i\u00e7in erken tan\u0131 ve tedavi \u00e7ok \u00f6nemlidir. Tedavide antibiyotikler kullan\u0131l\u0131r. Tedaviye ne kadar erken ba\u015flan\u0131rsa ba\u015far\u0131 o kadar artar. Belirtilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan en fazla 20 saat sonra tedaviye ge\u00e7ilmelidir. \u201cStreptomisin\u201d ve \u201cTetrasiklin\u201d ba\u015fvurulacak antibiyotiklerdendir.<\/p>\n<p>Hastal\u0131ktan korunman\u0131n en etkili yolu hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015fmas\u0131na neden olan pirelerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerlerden ve hayvanlardan uzak durmakt\u0131r. \u00c7evre daima temiz olmal\u0131, g\u00fcne\u015f g\u00f6ren yerler tercih edilmelidir (bakteri g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n etkisinde kald\u0131\u011f\u0131nda h\u0131zla \u00f6l\u00fcr) ve en \u00f6nemlisi veba hastal\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yan ki\u015fi ve hayvanlar ile temastan kesinlikle ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. K\u0131rsal alanlarda kalacaklar ve a\u00e7\u0131k hava etkinliklerine kat\u0131lacaklar mutlaka DEET i\u00e7eren b\u00f6cek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcler ve permetrinli giysi ve e\u015fyalar kullanmal\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 devam etmektedir.<\/p>\n<p><strong>D\u0130\u011eER VEBA T\u00dcRLER\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Bakteri v\u00fccuda girdikten sonra 2-8 g\u00fcnl\u00fck kulu\u00e7ka s\u00fcresini takiben ani bir ate\u015f y\u00fckselmesi, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, v\u00fccut a\u011fr\u0131s\u0131, titreme, \u015fiddetli halsizlik, bulant\u0131 ve kusma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Septisemik Veba:<\/strong>\u00a0Bakteri v\u00fccuda girdi\u011finde bubon olu\u015fturmadan direkt kan dola\u015f\u0131m\u0131na yay\u0131l\u0131rsa bu form geli\u015fir. Bakteri v\u00fccuda pire \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131 ile veya enfekte materyalin derideki \u00e7atlaklara direk temas\u0131yla girebilir. Ayr\u0131ca ilerlemi\u015f bubonik veba da septisemik forma d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Ate\u015f, titreme, a\u015f\u0131r\u0131 zay\u0131flama, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, \u015fok, ciltte ve i\u00e7 organlarda kanamalar, buna ba\u011fl\u0131 olarak parmaklarda, ayaklarda, burun \u00fczerinde dokular\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne ba\u011fl\u0131 siyahla\u015fma g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Pn\u00f6monik Veba (Akci\u011fer vebas\u0131):<\/strong>\u00a0Veban\u0131n en \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc ve en az g\u00f6r\u00fclen formudur. Tedavisiz septisemik veya ilerlemi\u015f bubonik veban\u0131n kan yoluyla akci\u011ferlere ula\u015fmas\u0131yla veya enfekte partik\u00fcl\u00fcn solunum yoluyla al\u0131nmas\u0131yla geli\u015febilir. Akci\u011fer vebas\u0131 geli\u015fenler havaya sa\u00e7t\u0131klar\u0131 enfekte par\u00e7ac\u0131klarla hastal\u0131\u011f\u0131n di\u011fer insanlara yay\u0131l\u0131m\u0131na neden olurlar. Ate\u015f, \u00f6ks\u00fcr\u00fck, nefes darl\u0131\u011f\u0131, g\u00f6\u011f\u00fcs a\u011fr\u0131s\u0131, kanl\u0131 ve mukuslu balgam, solunum yetmezli\u011fi ve \u015fok geli\u015fir. Tedavi edilmeyenlerde birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mo\u011folistan&#8217;da iki ki\u015fide tespit edilen &#8220;bubonik&#8221; T\u00fcrk\u00e7esiyle &#8220;h\u0131yarc\u0131kl\u0131&#8221;\u00a0veba\u00a0bu kez \u00c7in&#8217;in kuzeyindeki \u0130\u00e7 Mo\u011folistan B\u00f6lgesi&#8217;nde bir ki\u015fide daha tespit edildi. Tarihin en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl salg\u0131nlar\u0131ndan biri &#8220;Kara&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[77,376,595,849],"class_list":["post-2444","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-saglik","tag-abd","tag-hiyarcikli","tag-olum","tag-veba"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bilogtek.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2444","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bilogtek.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bilogtek.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilogtek.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilogtek.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2444"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bilogtek.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2444\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bilogtek.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2444"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilogtek.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2444"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilogtek.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2444"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}